Entry 11: Batman II (End)

posted on 07 Jan 2010 09:00 by altenter in Book

 


"It's not who you are underneath.
It's what you do that defines you."

- Batman Begins (2005)

 

 สวัสดีปีใหม่ เสือรัตน์

วันนี้เรากลับมาต่อกันเรื่องที่ผมค้างไว้
ในบทความ Batman I ผมทิ้งเรื่องที่จะกลับมาเขียนต่อไว้สองเรื่อง
เรื่องแรกคือ ทำไม Batman ไม่ฆ่า Joker ซะ? เรื่องเลวร้ายต่าง ๆ จะได้จบลง
เรื่องที่สองคือ Batman ต่างจาก Superhero คนอื่น ๆ ยังไง?

ทำไม Batman ไม่ฆ่า Joker ซะ? เรื่องเลวร้ายต่าง ๆ จะได้จบลง

ตามท้องเรื่อง ไม่ว่าจะกี่ครั้งที่มีคนขอร้องให้ Batman ฆ่า Joker ซะ เพื่อช่วยชีวิตชาว Gotham City อีกหลายชีวิตที่ Joker จะฆ่าในอนาคต ถ้าเป็นตามสูตรหนังแอ๊คชั่นบู๊ล้างผลาญทั่ว ๆ ไป ผมรับรองว่า Joker คงได้ตายแล้วเกิดใหม่หลายรอบแล้วแต่ Batman ไม่เคยทำตามคำขอร้องเหล่านั้นเลย  คำถามว่า "ทำไม" จึงเกิดขึ้น

เพื่อให้เราเข้าใจ Batman มากขึ้น ผมขอเล่าเรื่องสมมติสั้น ๆ เรื่องนึง

สมมุติว่า มีรถรางกำลังวิ่งไปด้วยความเร็วสูง บนรถรางมีคนอยู่ห้าคน ที่นี้ที่ปลายทางของรางเป็นปากเหว และถ้าปล่อยไว้รถรางก็จะวิ่งลงเหวและผู้โดยสารทั้งห้าก็จะตายหมู่ แต่ก่อนที่จะถึงเหวนั้นมันมีอีกรางนึงเป็นทางเบี่ยง ถ้ามีใครซักคนไปสับราง รถรางก็จะไม่ตกเหว แต่จะวิ่งไปตามทางเบี่ยงนั้นอย่างปลอดภัย และผู้โดยสารทั้งห้าก็จะรอดตาย แต่ บนทางเบี่ยงนั้นเองก็มีคนยืนอยู่บนรางคนนึง ซึ่งจะต้องโดนรถรางทับตายแน่นอนถ้ามีการสับรางเกิดขึ้น

พูดแบบสรุป ทางเลือกก็คือ
1. ปล่อยเหตุการณ์นี้ดำเนินไปโดยไม่ทำอะไรก็จะมีคนตายห้าคน ซึ่งก็คือคนบนรถราง หรือ
2. สับราง แล้วคนบนรถรางทั้งห้ารอดชีวิต แต่มีคนต้องตายหนึ่งคน คน ๆ นั้นคือ คนที่ยืนอยู่บนทางเบี่ยง

เรื่องสมมติจบลงตรงที่ว่า ถ้าเสือรัตน์เป็นคนที่ยืนอยู่ตรงที่สับราง เสือรัตน์จะเลือกทำอะไร สับรางหรือไม่สับราง?

หากเราจะมองถึงผลลัพท์ คำถามคือ จะเลือกให้มีคนตายกี่คน 1 คน หรือว่า 5 คน? แน่นอนว่าคำตอบคือ การเลือกที่จะสับรางเพื่อให้มีคนรอดชีวิตมากที่สุด

แต่ หากเรามองเฉพาะการกระทำ จะเห็นว่ารถรางที่วิ่งมานั้นมันวิ่งมาเอง เราไม่ได้เป็นคนทำให้มันวิ่ง หากปล่อยให้ตกเหวไป นั่นย่อมไม่อยู่ในความรับผิดชอบของเรา เท่ากับเราไม่ได้ฆ่าใคร แต่ถ้าเราสับราง นั่นเท่ากับเราเลือกที่จะฆ่าคน 1 คน บนทางเบี่ยง

แล้วเรื่องนี้มันเกี่ยวอะไรกับ Batman?

Bruce Wayne ในวัยเด็กนั้นเห็นพ่อแม่ถูกฆาตกรยิงตายต่อหน้าต่อตา จากนั้นมา เด็กน้อยจึงเกลียดชังการฆ่าและอาชญากรรม Bruce สาบานกับตัวเองว่าเค้าจะกำจัดอาชญากรรมให้หมดไปจาก Gotham City โดยที่เค้าจะไม่เป็นเหมือนฆาตกรที่ฆ่าพ่อแม่ของเค้า นั่นก็คือเค้าจะไม่ฆ่าใคร (และไม่ใช้ปืนอีกด้วย!)

ครั้งใดที่มีคนขอร้องให้ Batman ฆ่า Joker ซะ เพื่อช่วยชีวิตชาว Gotham City อีกหลายชีวิตที่ Joker จะฆ่าในอนาคต Batman ก็จะบอกว่าตัวเขาจะรับผิดชอบต่อการกระทำของตัวเขาอย่างดีที่สุด แต่การตายของผู้คนจากฝีมือของ Joker นั้น ย่อมต้องเป็นความรับผิดชอบของ Joker ไม่ใช่ตัวเขาที่ต้องรับผิดชอบ และตัวเขาเองไม่ฆ่าคน

พูดอีกอย่างก็คือ Batman นั้นมีการกระทำที่ยึดติดกับ "กฎ" มากกว่า "ผลลัพท์" นั่นเป็นเหตุผลว่าทำไม Batman ไม่ฆ่า Joker และให้ผมเดา จากเรื่องรถรางข้างบน หากว่าไม่มีทางเลือกอื่นเหลือจริง ๆ Batman ก็คงไม่สับรางและปล่อยให้รถรางวิ่งตกเหวไป

ความยอกย้อนอยู่ตรงที่ว่า Joker มักจะเป็นคนบีบให้ Batman ตกอยู่ในสถานการณ์ของคนสับราง แล้วเอาชีวิตผู้บริสุทธิไปไว้บนรถราง ส่วน Joker นั้นก็จะปลอมเป็นคนที่ยืนอยู่บนทางเบี่ยงซะเอง

Batman ต่างจาก Superhero คนอื่น ๆ ยังไง?

Superhero โดยส่วนใหญ่แล้วมักจะมีพลังจากสองแบบหลักคือ ได้มาแต่กำเนิดเช่น Superman และอีกพวกคือได้พลังมาในภายหลัง เช่น Spider-Man แต่ Batman นั้นเป็น Superhero คนเดียวที่ไม่เคยมีพลังเหนือธรรมชาติพวกนั้น ไม่ว่าจะตั้งแต่เกิดหรือในภายหลัง สองสิ่งที่ทำให้ Bruce Wayne กลายเป็น Batman ได้ ก็คือ การฝึกฝน และอุปกรณ์ไฮเทค แต่โดยแก่นแท้แล้ว ภายใต้หน้ากากค้างคาวเค้าก็คือคนธรรมดาคนหนึ่ง

อีกสิ่งหนึ่งที่ทำให้ Batman ต่างจาก Superhero คนอื่น ๆ ก็คือ ช่วงเวลาของการตัดสินใจอุทิศตนกำจัดอาชญากรรม Superhero คนอื่น ๆ นั้น ตัดสินใจต่อสู้กับอาชญากรรมภายหลังจากที่เค้าได้รับพลังเหนือธรรมชาติมาแล้ว และอยู่ในช่วงอายุที่โตแล้ว แต่ Batman นั้น ตัดสินใจต่อสู้กับอาชญากรรมหลังจากที่เสียงปืนพรากพ่อและแม่ของเค้าไป ซึ่งขณะนั้นตัวเค้าเองเป็นเพียงแค่เด็กคนหนึ่งที่ไม่ได้มีพละกำลังหรือความสามรถใด ๆ เหนือกว่าคนปกติเลย เสือรัตน์ลองจินตนาการดูก็คงจะพอเห็นได้ว่า การตัดสินใจเลือกเส้นทางชีวิตแบบนี้ ในวัยขนาดนี้ เด็กชาย Bruce Wayne ต้องใช้ความกล้าหาญมากกว่า Superhero คนอื่นอย่างน้อยก็เท่าตัว ยังไม่ต้องเอ่ยถึงความมุมานะ ฝึกฝน เพื่อให้ได้มาซึ่งความสามารถแบบ Superhero

ไม่ว่าจะอ่านหนังสือการ์ตูน Batman หรือดูหนัง Batman ที่พาเราย้อนกลับไปยังจุดเริ่มต้นในฉากที่ Bruce Wayne เสียพ่อและแม่ของเค้าไปโดยฝืมือของอาชญากร ผมเชื่อว่าจุดประสงค์คงไม่ใช่เพื่อให้เราได้เห็นฉากฆาตกรรมอันโหดร้าย แต่ มันเป็นการพาเราไปรับรู้ถึงคำสัญญายิ่งใหญ่จากเด็กชายคนหนึ่งต่างหาก


ปล.
เรื่องรถรางข้างบนมีชื่อภาษาอังกฤษว่า Trolley Problem การศึกษาวิชาปรัชญาใช้ Trolley Problem เป็นตุ๊กตาอธิบายเหตุผลของการกระทำเชิงจริยธรรม ในหนังสือ Batman and Philosophy เค้าบอกว่าหากเราจะตัดสินสิ่งดีเลวถูกผิดทั้งปวง เราต้องมีหลักคิดอะไรบางอย่างเพื่อใช้เป็นไม้บรรทัด

ในหนังสือ คนเขียนนำเสนอสองกลุ่มความคิดที่ให้เหตุผลต่างกัน อันนำมาซึ่งการตัดสินใจที่ต่างกันคือ สับราง และ ปล่อยให้รถรางตกเหวไป

กลุ่ม แรกมีชื่อว่า Utilitarianism กลุ่มนี้ตัดสินผิดชอบชั่วดีจาก ผลที่จะตามมาและ ผลลัพท์ที่ได้เป็นหลัก สำหรับเราที่เกิดในยุคคนกินคน และฝึกตีค่าทุกสิ่งทุกอย่างเป็นตัวเลขจนเคยชิน อาจจะเข้าใจแนวคิดแบบนี้ได้ไม่ยาก นัก คนกลุ่มนี้จะสนับสนุนให้เรา "สับราง" ซะ เพราะจะมีคนรอด 5 คน และตาย 1 คน นั่นย่อมดีกว่า การไม่ทำอะไรแล้วมีคนตาย 5 คน และรอดแค่คนเดียว

กลุ่มที่สองคือ Deontologist หลักการของแนวคิดนี้คือ การยึดถือ "กฎ" เป็นหลัก กลุ่มนี้สนับสนุนให้ไม่สับราง แล้วปล่อยให้ห้าคนบนรถรางนั้นตกเหวไปซะ ...เพราะอะไร? เค้าให้เหตุผลว่าการที่คน "ฆ่า" คน โดยพื้นฐานแล้วถือเป็นสิ่งที่ผิด แต่นั่นก็มีข้อยกเว้นอยู่บ้าง เช่น การป้องกันตัวจากคนร้าย
ในมุมมองของ Deontologist นั้น หากเราสับรางเท่ากับว่าเราตัดสินใจและทำการฆ่าคน 1 คน ซึ่งนั่นเท่ากับเราทำผิด แต่การไม่สับรางและปล่อยให้ 5 คนตกเหวตายไป นั่นไม่เท่ากับเราฆ่าห้าคนนั้น เพราะการวิ่งไปลงเหวไม่ได้เกิดจากการกระทำของเราตั้งแต่ต้น

edit @ 13 Aug 2010 06:47:40 by ss-ck

Comment

Comment:

Tweet

โห อ่านแล้วลึกซึ้งสุดยอด ไม่รู้จะบรรยายความเจ๋งยังไงดีครับ ชอบมากๆ Hot! Hot! Hot!

#11 By BoatmasterZZZ on 2011-03-01 17:03

Hot! อยากให้ฮอตมาก

แต่ก็จริง แบทแมนมักเป็นประเภทที่ยึดติดอยู่กับ"กฏ" และ"อุดมการณ์" มากกว่า

จนบางทีมันทำให้ถูกมองว่าเป็นฮีโร่ที่ค่อนข้างโหดเหี้ยม

#10 By Princess_Diana on 2011-02-26 10:06

มันเป็นข้อจำกัดของสถานการณ์สมมติครับ
เพื่อให้เรามีทางเลือกเพียงแค่อย่างใดอย่างหนึ่ง

ทั้งหมดก็เพื่อให้เราใช้สถานการณ์นี้ในการศึกษาครับผม
เพราะหากไม่มีข้อจำกัดใด ๆ เลย ก็จะไม่สามารถวิเคราะห์ ตีความ และทำการศึกษาได้ครับ

#9 By ss-ck on 2010-08-12 11:57

เรืองรถราง แล้วทำไมเขาไม่เอาคนที่อยู่บนรางออกไปก่อน แล้วค่อยสับราง

#8 By สังสัย (118.172.249.118) on 2010-08-12 11:14

อยากจะเป็นฮีโร่ซะเอง - -^

#7 By -nim on 2010-01-18 22:53

สวัสดีครับ นี่บำเองครับ พอดีบำมาอ่านบล็อกให้ยุ้ยฟัง แล้วทั้งบำ และยุ้ยมีความคิดเห็นที่แตกประเด็นออกไป จากตัวอย่างเรื่องรถรางที่เขียนข้างต้น

-1- การที่ "เรา" ซึ่งเป็นคนที่รู้ว่าทางเลือกที่จะเกิดขึ้นมีอะไรบ้างนั้น แล้วตัดสินใจที่จะไม่สับรางแล้วปล่อยให้ คนในรถรางได้จบชีวิตลงที่ก้นเหว นั่นนับได้ว่าเป็นการ "ฆ่า" ทั้ง 5 ชีวิตบนรถรางนั้น เพราะเราได้เลือกแล้วว่าเราจะปล่อยให้คนบนรถรางตาย แต่เหตุผลของ "การวิ่งไปลงเหวไม่ได้เกิดจากการกระทำของเราตั้งแต่ต้น" ถือได้ว่าเป็น"ข้ออ้าง" ซึ่งอันที่จริงแล้ว เราสามารถจะตัดสินใจสร้างทางเลือกอื่นมาแก้สถานการณ์ได้ โดยที่ไม่มีใครตาย เช่น การเลือกที่จะสับรางพร้อมๆกับวิ่งไปดึงคนที่ยืนอยู่บนทางรถรางออก หรือหากคนที่ยืนอยู่บนรถรางไม่ยอมออกมา ก็ผลักมันลงเหวไปก็ได้ ฮึฮึ!

-2- มองในอีกแง่มุมหนึ่ง การที่มีคนไปยืนอยู่บนทางของรถราง สายที่จะทำให้รถรางไม่เกิดอุบัติเหตุผู้่เสียชีวิต 1 คนนั้น อาจจะเป็นความประสงค์ที่จะดับชีวิตตัวเองเสีย เพราะทางรถรางสายที่มุ่งไปสู่หุบเหวนั้นคงไม่ได้อยู่ๆ จะเกิดขึ้นมาได้เพียงวันเดียวเป็นแน่แท้ หากแต่จะต้องมีการรับรู้โดยทั่วกันว่ามีเหวอยู่ในทางสายนั้น ซึ่งนั่นหมายความว่า เป็นที่รับรู้โดยทั่วไปว่าจะต้องมีการสับรางไปยังอีกสายหนึ่ง เพราะฉะนั้น คนที่ไปยืนอยู่บนทางสายนั้นอาจจะมีการไตร่ตรองไว้อยู่ก่อนหน้าแล้ว ว่าจะมีรถรางเล่นมา ณ จุดจุดนั้น และต้องการที่จะหยุดลมหายใจของตัวเองโดยให้รถรางชนตัวเองเสีย นี่อาจจะเป็นข้ออ้างหนึ่งที่ฝ่าย Utilitarianism นำมาอ้างก็ได้มั้ง
_______________________________

จริงๆแล้ว บำ กับ ยุ้ย เชื่อว่าน่าจะมีทางเลือกอื่นที่ไม่ทำให้เกิดการเสียชีวิตได้นะครับ

อรุณสวัสดิ์ครับ
คิดว่าที่นั่นคงจะ หกโมง เช้าแล้ว
sad smile

#6 By GODJIs (58.8.144.144) on 2010-01-13 02:05

กูชอบหลายอย่างเกี่ยวกับ superhero ว่ะ แต่ก็อย่างละนิดละหน่อย ส่วนที่เขียนมานี้ก็อย่างที่บอก เอามาจากหนังสือส่วนที่คิดว่าสนุก

ยังไงก็ขอบคุณที่ชมนะ แต๊งกิ้วเลย cry

แล้วก็ต้องขอบคุณแฟนกูด้วยที่เป็นคนหยิบมาให้อ่าน พอดีไปเจอที่ห้องสมุด she เลยหยิบมา

#5 By ss-ck on 2010-01-10 07:16

เฮ้ย ดีมากเลย ไม่เคยรู้มาก่อนเลยว่ะ
สุดยอด

สงสัยมึงจะชอบ batman ใช่ไหม ถึงรู้ละเอียดขนาดนี้

#1 By เสือรัตน์ (112.142.86.225) on 2010-01-10 00:25